fbpx

Komunikacja pozawerbalna

Komunikacja niewerbalna to nasze zachowanie tzw. mowa ciała, poprzez którą przekazujemy wiele informacji.

Psychologowie społeczni (Mehrabian, Birthwhistell) badający komunikację międzyludzką próbowali ocenić procentowy udział słów i mowy ciała w porozumiewaniu się. Według nich znacznie więcej informacji przekazujemy poprzez komunikację pozasłowną niż poprzez słowa. Procent ten może wynosić nawet ponad 90 (na korzyść mowy ciała), – jeśli rozmowy emocjonalnie angażują rozmówców.

Słowa wykorzystujemy do przekazywania informacji, natomiast mowa ciała przedstawia nasze emocje i stosunek do innych. Rzadko jesteśmy świadomi swoich postaw, ruchów, gestów, które wykonujemy.

Ułożenie ciała

Przyjmuj otwartą postawę, nie krzyżuj rąk ani nóg, wyprostuj się, będziesz wówczas odbierany, jako osoba pewna siebie i zainteresowana rozmową. Osoby przygarbione, z rękami splecionymi na piersiach odbierane są, jako mało przyjazne, niechętne do jakichkolwiek kontaktów. Postawa odzwierciedla nasze nastawienie do rozmówcy: otwarta postawa oznacza otwartość wewnętrzną i sprzyja rozmowie (pamiętaj o zjawisku dostrojenia się).

Kontakt wzrokowy

Jeśli ktoś nie utrzymuje z nami kontaktu wzrokowego podczas rozmowy, czujemy się lekceważeni. Z drugiej strony nadmierne wpatrywanie się peszy – czujemy się atakowani. Badania wykazują, że w bezpośredniej rozmowie kontakt wzrokowy powinien trwać ok. 3-5 sekund, następnie należy go zerwać i po chwili odnowić. Nie musisz używać stopera! Ważne, abyś był tego świadomy i zachował umiar. Długość kontaktu wzrokowego uzależniona jest od dystansu między rozmówcami: czy w windzie lub zatłoczonym autobusie długo utrzymujesz kontakt wzrokowy ze stojącą obok osobą? Nie, wtedy poprzez zrywanie kontaktu wzrokowego, zwiększasz dystans.

Mimika

Twarz zdradza nasze emocje. Patrząc głównie na usta i brwi łatwo odczytać zadowolenie czy gniew. Często jesteśmy nieświadomi naszych grymasów, np. naszą reakcją na wypowiedź rozmówcy może być nieświadome ściągnięcie brwi, co będzie dla niego czytelnym sygnałem o naszej opinii. Warto pamiętać o życzliwym uśmiechu – to wprowadza przyjazny klimat rozmowy.

Gesty

Mogą świadczyć o zaangażowaniu osoby mówiącej: ktoś mocno zaangażowany w sprawę zazwyczaj bardziej gestykuluje, niż ktoś wypowiadający się na obojętny dla niego temat.

Nie przesadzaj jednak z gestykulacją, niesie to za sobą niebezpieczeństwo, że słuchacze bardziej skupią się na twoich rękach niż przekazywanych im treściach. Staraj się używać gestów otwartych, pokazując wnętrza dłoni – będziesz odbierany, jako osoba szczera i prawdomówna. Unikaj energicznych gestów z wskazywaniem palcem – możesz być uznany za agresywnego. Wystrzegaj się gestów zakrywania dłonią ust, dotykania ucha, częstego drapania się po głowie – świadczą o zakłopotaniu lub niepewności.

Dystans

Dystans fizyczny odzwierciedla dystans psychiczny między rozmówcami: ludzie, którzy się lubią siadają i stają bliżej siebie. Oczywiście na to, jaką odległość wybierzemy między sobą wpływa wiele czynników: m.in. stopień znajomości, temat rozmowy, kultura, w jakiej zostaliśmy wychowani. Weźmy tutaj pod uwagę kulturę europejską, gdzie rodzaje dystansów są następujące:

  • Dystans intymny – 0-45 cm – zastrzeżony dla osób najbliższych, rodziny
  • Dystans personalny – 45-120 cm – sfera prywatna, dozwolony dla przyjaciół, niektórych osób z pracy
  • Dystans społeczny – 120 – 350 cm – osoby nam obce
  • Dystans publiczny – powyżej 350 cm – przy przemawianiu publicznym lub kiedy chcemy „trzymać kogoś na dystans”

Bądź wrażliwy na dystans personalny twojego rozmówcy, jeśli przekroczysz jego indywidualną granicę zapewne się cofnie. Jeżeli ty jesteś przyzwyczajony do mniejszego dystansu, nie rób kroku w jego stronę, bo znowu wkroczysz na „jego teren” i poczuje się zagrożony.

Ubiór

Poprzez swój wygląd komunikujesz o zajmowanej przez siebie pozycji społecznej, wykonywanym zawodzie, atrakcyjności fizycznej a także o swych cechach indywidualnych: dbałości, stosunku do norm społecznych (to ma szczególne znaczenie przy pierwszym kontakcie). Twój ubiór mówi o twoim stosunku do rozmówcy, zwróć uwagę na to, aby go nie obrażał i nie rozpraszał, a przez to nie przeszkadzał wam w rozmowie.

Głos

  • Ton – zdradza nasze emocje: smutek czy radość, spokój czy zdenerwowanie. Z drugiej strony monotonne wypowiedzi, jako „pozbawione emocji” wydają się świadczyć o braku zaangażowania mówiącego.
  • Tempo – osoby wypowiadające się szybciej są odbierane, jako energiczne. Jesteśmy przyzwyczajeni do tempa 120 – 190 słów na minutę. Zwracaj uwagę na różnicowanie tempa, wówczas twoja wypowiedź będzie ciekawsza. Zbyt szybkie tempo mówienia osłabia mówcę i często jest rozumiane, jako wyraz zdenerwowania.
  • Akcent – od tego, które słowa w zdaniu akcentujemy, zależy znaczenie całego zdania. Akcentując dane słowo (wypowiadając je mocniej) wyróżniamy je i przez to zwracamy na nie uwagę naszego rozmówcy. Trudno skupić się na wypowiedzi osoby, która nie dba o akcent zdaniowy – tekst wypowiadany brzmi bezbarwnie, gubi się sens wypowiedzi. To samo zdanie, w zależności od miejsca umieszczenia akcentu, może przekazywać nam inną informację.
  • Głośność – osoby mówiące głośno postrzegane są, jako dominujące i – co ciekawe – łatwiej przekonują innych do swoich racji.
  • Rytm – związany z płynnością mowy. Liczne przestoje, pauzy typu: yyyyy, eeee, burzą rytm i negatywnie wpływają na wizerunek mówiącego – sprawia wrażenie niepewnego siebie i zagubionego. Płynność mowy i odpowiednie akcentowanie nadaje odpowiedni rytm wypowiedzi, dzięki czemu jest on żywa i interesująca dla słuchaczy.

Oznaki nieszczerości (i/lub zmieszania):

  • unikanie kontaktu wzrokowego, częste spojrzenia na boki, uciekanie wzroku
  • zbyt wysoka lub niska siła lub wysokość głosu
  • zmniejszenie się ilości gestów
  • zwiększenie się ilości ruchów mających obniżyć napię­cie, takich jak zasłanianie twarzy, ust, odwracanie pozycji ciała, wiercenie się, ruchy nogami
  • zwiększenie się ilości popełnianych błędów wypowiada­nia się
  • mikroruchy twarzy (mikroekspresje), czyli wyrazy twarzy pojawiające się na bardzo krótko, zanim jeszcze dana osoba zdąży przybrać bardziej “właściwą” minę
  • uśmiechy nie pasujące do tego, o czym jest mowa

Zobacz wpisy z kategorii:

Udostępnij wpis:

O autorze

Metodyk szkoleniowy, specjalista wystąpień publicznych, entuzjasta opowieści biznesowych. Od ponad 8 lat aktywnie rozwijam się jako trener i mówca. Inspirują mnie odważni i energiczni ludzie, którzy uczciwie stawiają czoła zawodowym wyzwaniom. Jako politolog interesowały mnie kwestie wystąpień publicznych, a w zasadzie co robić, by nas słuchano. Tak zgłębiałem zagadnienia komunikologii, lingwistyki, a także czerpałem wiedzę z kryminologii, by dowiedzieć się jak rozpoznać oznaki kłamstwa.

W pracy jako konsultant i trener skupiam się na dokładnym badaniu potrzeb klientów i dotarciu do sedna problemu trapiącego ich organizację.

Michał Gieczewski

Trener